ผู้เขียนต้องออกตัวไว้ก่อนว่า ไม่ได้มีความชำนาญเกี่ยวกับพิธีกรรม การฟ้อนผีแบบล้านนามากสักเท่าใดนัก แต่เนื่องด้วยปัจจุบันนี้มีกรณีถกเถียงกันอย่างแพร่หลาย ระหว่างบุคคล ๒ กลุ่ม คือกลุ่มที่ ๑ พยายามดูแลปกป้องรักษาวัฒนธรรมฟ้อนผีให้อยู่ในทางดีงามตามรูปแบบเดิมให้มากที่สุด และ กลุ่ม ๒ คือกลุ่มที่พยายามผักดันให้เกิดการประชาสัมพันธ์ที่แต่เดิมนั้น เป็นเพียงการจัดสัมนา เสวนา ทางวิชาการ
“เขิน” เป็นชาติพันธ์หนึ่งที่ตั้งถิ่นฐานอยู่ในเขตพื้นที่ของอำเภอสันป่าตองในปัจจุบัน ส่วนใหญ่ตั้งบ้านเรือนอยู่ริมแม่น้ำขาน ปัจจุบันชุมชนเขินที่ยังคงเอกลักษณ์ด้านภาษาพูดของตนได้แก่ บ้านดงก๋ำ บ้านป่าสัก บ้านต้นแหนหน้อย บ้านต้นแหนหลวง บ้านต้นกอก บ้านทุ่งเสี้ยว
อำเภอสันป่าตองเป็นอำเภอหนึ่งที่มีกลุ่มชาติพันธุ์หลากหลาย หนึ่งในนั้นคือกลุ่มชาติพันธุ์ดั้งเดิมหรือที่เรียกว่า “ลัวะ” ซึ่งชาวลัวะมีประวัติความเป็นมาทั้งในรูปแบบตำนานและความรับรู้ของคนในท้องถิ่นว่าเป็นเจ้าของพื้นที่เดิม ตำนานของชาวลัวะที่เป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลายคือตำนานขุนหลวงวิลังคะซึ่งเป็นกษัตริย์ของชาวลัวะที่หลงรักพระนางจามเทวีปฐมกษัตรีย์แห่งนครหริภุญชัย
เวียงกุมกามเป็นเวียงหนึ่งที่มีความสำคัญในประวัติศาสตร์ล้านนา เวียงนี้ถูกทิ้งร้างไปเป็นเวลาหลายร้อยปีเพราะปัญหาอุทกภัย เมื่อประมาณ ๗ ปีที่แล้วรัฐบาลมีนโยบายส่งเสริมให้เวียงกุมกามเป็นแหล่งท่องเที่ยวใหม่ ทั้งนี้ สำนักงานวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงวัฒนธรรมจึงได้ทำหนังสือ เวียงกุมกาม แหล่งอารยธรรมและมรดกของล้านนา เพื่อเป็นไกด์ไลน์สำหรับการท่องเที่ยว เชิญทัศนา
เอกสารการสัมนา คนยอง ภาษา ผ้าทอ พัฒนาการและการเปลี่ยนแปลง โดยสำนักวิจัยและพัฒนา กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม ณ หอประชุมเทศบาลตำบลเวียงยอง อ.เมือง จ.ลำพูน ประกอบไปด้วยบทความต่างๆ ที่น่าสนใจ เชิญทัศนา
